बातम्या

बेल्ट अँड रोड संयुक्त विकासाचे प्रतीक

डिग्बी जेम्स रेन यांच्याकडून | चायना डेली | अद्यतनित: २०२२-१०-२४ ०७:१६

[झोंग जिन्ये/चीन डेलीसाठी]

चीनचा राष्ट्रीय पुनरुज्जीवनाचा शांततापूर्ण पाठपुरावा हा या शतकाच्या मध्यापर्यंत (२०४९ हे पीपल्स रिपब्लिकच्या स्थापनेचे शताब्दी वर्ष असल्याने) चीनला “एक महान आधुनिक समाजवादी देश जो समृद्ध, सामर्थ्यवान, लोकशाहीवादी, सांस्कृतिकदृष्ट्या प्रगत, सुसंवादी आणि सुंदर असेल” या त्याच्या दुसऱ्या शताब्दी ध्येयामध्ये मूर्त आहे.

चीनने २०२० च्या अखेरीस, इतर गोष्टींबरोबरच अत्यंत गरिबीचे निर्मूलन करून सर्व बाबतीत मध्यम समृद्ध समाज निर्माण करण्याचे पहिले शताब्दी उद्दिष्ट साध्य केले.

इतर कोणताही विकसनशील देश किंवा उदयोन्मुख अर्थव्यवस्था इतक्या कमी वेळात अशी कामगिरी करू शकलेली नाही. अमेरिकेच्या नेतृत्वाखालील काही मोजक्या प्रगत अर्थव्यवस्थांचे वर्चस्व असलेल्या जागतिक व्यवस्थेने अनेक आव्हाने उभी केली असतानाही, चीनने आपले पहिले शताब्दी ध्येय साध्य केले, ही स्वतःच एक मोठी उपलब्धी आहे.

अमेरिका आणि तिच्या आक्रमक लष्करी व आर्थिक धोरणांमुळे निर्यात झालेल्या जागतिक चलनवाढ आणि वित्तीय अस्थिरतेच्या परिणामामुळे जागतिक अर्थव्यवस्था डगमगत असताना, चीन एक जबाबदार आर्थिक शक्ती आणि आंतरराष्ट्रीय संबंधांमधील एक शांततापूर्ण भागीदार म्हणून कायम राहिला आहे. सर्वांची समृद्धी सुनिश्चित करण्यासाठी आपल्या शेजारी राष्ट्रांच्या आर्थिक महत्त्वाकांक्षा आणि धोरणात्मक उपक्रमांना स्वतःच्या विकास कार्यक्रमांशी आणि धोरणांशी जुळवून घेण्याचे फायदे चीनचे नेतृत्व ओळखते.

त्यामुळेच चीनने आपला विकास केवळ आपल्या जवळच्या शेजारी देशांशीच नव्हे, तर 'बेल्ट अँड रोड इनिशिएटिव्ह'मध्ये सहभागी असलेल्या देशांशीही जुळवून घेतला आहे. चीनने आपल्या प्रचंड भांडवली साठ्याचा उपयोग करून आपल्या पश्चिम, दक्षिण, आग्नेय आणि नैऋत्येकडील भूभागांना स्वतःच्या पायाभूत सुविधांचे जाळे, उद्योग आणि पुरवठा साखळ्या, उदयोन्मुख डिजिटल आणि उच्च-तंत्रज्ञान अर्थव्यवस्था तसेच विशाल ग्राहक बाजारपेठेशी जोडले आहे.

अध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी दुहेरी अभिसरण विकास प्रतिमानाचा प्रस्ताव मांडला आहे आणि त्याला प्रोत्साहन देत आहेत, ज्यामध्ये अंतर्गत अभिसरण (किंवा देशांतर्गत अर्थव्यवस्था) हा मुख्य आधार आहे आणि बदलत्या आंतरराष्ट्रीय वातावरणाला प्रतिसाद म्हणून अंतर्गत व बाह्य अभिसरणे एकमेकांना पूरक ठरतात. जागतिक बाजारपेठेत व्यत्यय टाळण्यासाठी, चीन व्यापार, वित्त आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात जागतिक स्तरावर सहभागी होण्याची आपली क्षमता टिकवून ठेवू इच्छितो, त्याचबरोबर देशांतर्गत मागणी मजबूत करत आहे आणि उत्पादन व तांत्रिक क्षमतांना चालना देत आहे.

या धोरणांतर्गत, चीनला अधिक आत्मनिर्भर बनवण्यावर लक्ष केंद्रित केले आहे, त्याचबरोबर इतर देशांसोबतच्या व्यापारात शाश्वततेच्या दिशेने पुनर्संतुलन साधले जात आहे आणि 'बेल्ट अँड रोड' पायाभूत सुविधांमधून मिळणाऱ्या लाभांचा फायदा घेतला जात आहे.

तथापि, २०२१ च्या सुरुवातीपर्यंत, जागतिक आर्थिक वातावरणातील गुंतागुंत आणि संसर्ग रोखण्यात येणाऱ्या सततच्या अडचणींमुळेकोविड-19 महामारीयामुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि गुंतवणुकीच्या पुनर्प्राप्तीचा वेग मंदावला आहे आणि आर्थिक जागतिकीकरणात अडथळा निर्माण झाला आहे. याला प्रतिसाद म्हणून, चीनच्या नेतृत्वाने दुहेरी अभिसरण विकास प्रतिमानाची संकल्पना मांडली. याचा उद्देश चिनी अर्थव्यवस्थेचे दरवाजे बंद करणे हा नसून, देशांतर्गत आणि जागतिक बाजारपेठा एकमेकांना चालना देतील हे सुनिश्चित करणे हा आहे.

दुहेरी अभिसरणाकडे संक्रमण करण्याचा उद्देश समाजवादी बाजार प्रणालीच्या फायद्यांचा उपयोग करून घेणे — वैज्ञानिक आणि तांत्रिक उपलब्धींसह उपलब्ध संसाधने एकत्रित करणे — जेणेकरून उत्पादकता वाढवता येईल, नवोपक्रमाला चालना देता येईल, उद्योगात प्रगत तंत्रज्ञान लागू करता येईल आणि देशांतर्गत व जागतिक उद्योग साखळ्या अधिक कार्यक्षम बनवता येतील.

अशा प्रकारे, चीनने शांततापूर्ण जागतिक विकासासाठी एक उत्तम आदर्श घालून दिला आहे, जो सहमती आणि बहुपक्षीयतेवर आधारित आहे. बहुध्रुवीयतेच्या या नव्या युगात, चीन एकपक्षीयतेला नाकारतो, जी अमेरिकेच्या नेतृत्वाखालील प्रगत अर्थव्यवस्थांच्या एका लहान गटाने स्थापित केलेल्या जागतिक प्रशासनाच्या कालबाह्य आणि अन्याय्य प्रणालीची ओळख आहे.

शाश्वत जागतिक विकासाच्या मार्गावर एकपक्षीयतेला येणाऱ्या आव्हानांवर मात करण्यासाठी, चीन आणि त्याचे जागतिक व्यापारी भागीदार यांनी उच्च-गुणवत्तेचा, हरित आणि कमी-कार्बन विकास साधणे, खुली तांत्रिक मानके आणि जबाबदार जागतिक वित्तीय प्रणाली यांचे पालन करणे आवश्यक आहे, जेणेकरून एक खुले आणि अधिक न्याय्य जागतिक आर्थिक वातावरण निर्माण करता येईल.

चीन ही जगातील दुसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था आणि प्रमुख उत्पादक आहे, तसेच १२० हून अधिक देशांचा सर्वात मोठा व्यापारी भागीदार आहे. एकतर्फी सत्तेला सातत्याने खतपाणी घालणाऱ्या तांत्रिक आणि आर्थिक परावलंबनाची बंधने तोडू इच्छिणाऱ्या जगभरातील लोकांसोबत आपल्या राष्ट्रीय पुनरुत्थानाचे फायदे वाटून घेण्याची क्षमता आणि इच्छा चीनकडे आहे. जागतिक आर्थिक अस्थिरता आणि महागाईची अनियंत्रित निर्यात हे काही देशांनी आपले संकुचित हितसंबंध जपल्याचा परिणाम आहे आणि त्यामुळे चीन व इतर विकसनशील देशांनी मिळवलेल्या अनेक लाभांना गमावण्याचा धोका आहे.

चीनच्या कम्युनिस्ट पक्षाच्या २० व्या राष्ट्रीय अधिवेशनाने, चीनने स्वतःच्या विकास आणि आधुनिकीकरण मॉडेलची अंमलबजावणी करून मिळवलेल्या मोठ्या प्रगतीवर केवळ प्रकाश टाकला नाही, तर इतर देशांतील लोकांनाही हा विश्वास दिला आहे की, ते स्वतःच्या विकास मॉडेलचे अनुसरण करून शांततापूर्ण विकास साधू शकतात, आपली राष्ट्रीय सुरक्षा जपू शकतात आणि मानवजातीसाठी सामायिक भविष्यासह एक समुदाय उभारण्यास मदत करू शकतात.

लेखक हे कंबोडियाच्या रॉयल अकादमीच्या आंतरराष्ट्रीय संबंध संस्थेतील मेकाँग संशोधन केंद्राचे वरिष्ठ विशेष सल्लागार आणि संचालक आहेत. ही मते चायना डेलीचीच असतील असे नाही.